Romans
fragment uit ‘Van hier tot aan de brug’ (Johan Teirlinck):
8.
’s Avonds in bad en oude muziek brengt mij korter bij mezelf. Ik hoor de klanken, de tonen die mij meesleuren in hun wereld. Iets over de hemel wordt gezongen en ik herinner mij dat ik –jong en sterk nog- de hemel heb verguisd. Toen gelovigen erover spraken werd ik kwaad. Toen ik hoorde dat kinderen ermee belazerd werden, werd ik woest en in theoretische gesprekken over geloof, bijvoorbeeld over de diepe middeleeuwen, was ik altijd machteloos woedend hoe dit beeld van een hemel aan mensen werd voorgehouden om hen kalm te houden, te sussen, en tenslotte rustig te laten sterven zonder verzet of opstand. En ik was ziedend. Dat weet ik nog van vroeger. En van de hemel.
Maar nu, nu ik in bad lag en dobberde en besefte dat deze klanken over een andere hemel gingen. Over een hemel waar je graag zou willen zijn. Nu besefte ik dat er dingen veranderd waren inmiddels. Dat ik ouder was geworden. En ouder van kinderen. En ik dacht dat als je echt. Echt. Van iemand houdt en die gaat dood. Onverwacht en onnodig definitief dood. Zo dood als dood kan zijn. Waar wil je die dan zien ? Precies. In de hemel. Lachend en een beetje levend weer. Maar in een zachte hemel. En ik besefte hoeveel troost dit kan betekenen. Hoe mooi die hemel kan zijn.
Want iemand zong dat zijn kindje dood was. En in de hemel was. En alleen daar kan dat kindje zijn. Alleen in die mooie hemel kan dat kindje zijn. Om op zijn papa te wachten. Als die later zal sterven. Want zoniet is het ondraaglijker nog.
En ik dacht dat het goed was om hen beide daar te laten. En niet te reageren: ‘de hemel bestaat niet’. En misschien. Heel misschien heb ik mij wel vergist. Destijds. En is de hemel niet de hemel die ik dacht. Misschien is er een andere hemel. Hemeltje lief. Want ook toen mijn papi stierf. Mijn paps en vader een man die een boom was en op zekere dag gewoon dood was. Zo dood als dood alleen kan zijn. En in de zetel lag en ik die het zag en het niet kon geloven.
Waar zou je dan willen dat hij was, je vader ?
Er is maar één plaats. Mooi en hoog genoeg. Eén plaats die het waard kan zijn om een weerzien te organiseren. Eén plaats om rust te vinden. Mijn vader die in de hemelen zijt. Wacht er op mij.
9.
Ze speelden in de tuin. Of was het binnen ? Krijsend. Lawaaisporen die je kippenvel van plezier gaven omdat het spelen was. Omdat het kinderen waren. En ik dacht: ik was erbij als zij geboren werden. Ik herinner het mij nog levendig. Alle drie anders. Alle drie in een haast heilige sfeer. De zorgvuldig opgebouwde spanning van een zwangerschap. Naar een climax toe. Met een zenuwachtige mama voor wie alles verkleinde tot er tenslotte niets van de wereld overschoot dan haar schoot. Een buik van leven. En dan drie keer anders het geluid van zuchten en ademen. Het water in de handen Het kruipen van de klok. Totdat tenslotte tijd en wereld stil staan in één moment van waanzinnig gelukkig zijn dat zo verlamt dat alles in je blijft steken als een gesmoorde kreet. En drie keer de handen ten hemel richten met een dochter ertussen.
Groter maken ze ze niet. De momenten in een mensenleven. Kinderen zien geboren worden. En ik was erbij. En het waren de mijne.
En ook als ik eraan terugdenk. Nu. Nu alles voorgoed voorbij is en in de sterren geen nieuwe dochters meer leven. Nu dus, ben ik nog altijd waanzinnig gelukkig dat het zo gebeurde en dat ik erbij was. Dat dit mijn leven is. En zoek ik soms naar gelijkaardige momenten. Momenten die even sterk zijn. En vind weinig. Want wat kan er tegen kindjes die voor het eerst krijsen ?
Behalve dan misschien dat beeld, dat ene beeld toen de cirkel rond was. Toen ik het krijsende kind was en mijn vader, vader. Toen de zon op een dolle zomerdag plots verdween en ik zenuwachtig en met bezwete handen voor een zwarte zetel stond. En mijn vader voor het laatst ademde. En bomen en wolken schrokken. En alles verstomde en versteef.
Want niets kan tippen aan de eerste en de laatste dingen. Zoveel is mij inmiddels duidelijk. En als ik stil en eenzaam ben. En wacht. ’s Nachts op die gedachten die je ongewild bezoeken. Dan weet ik het en hoop ik het. Dat misschien op één of andere verloren dag wanneer ik zelf zal zijn aanbeland in één of andere zwarte zetel. Dat zij er zullen zijn. Alle drie. Zij die ooit in de hemel werden gestoken. Hoog en groot. De mooiste dingen ter wereld. Dat zij er zullen zijn. Van vaders en dochters. Van hier tot daar. Tot aan de brug.
En dan erover.
*
Fragment uit ‘Nu’ (Johan Teirlinck):
Want we zitten niet in hetzelfde nu
Jij en ik
Ik zit hier
En nu
schrijvend
En jij
Jij bent daar
Ergens ver weg
Lezend
Deze letters
Eenzaam zijn we beiden
Dat is waar
En daarom verbonden
Door deze letters ook
En daarom ook poog ik mij in de denken
In te leven
In het nu waarin jij dit leest
De verre jaren misschien
Die ons scheiden
Vele oorlogen verder
Vele weerberichten
Geboortes van ongewenste kinderen
Verkeerde beslissingen van ministers
En hun werelden
Als een zee liggen zij tussen ik en jij
Ik kan je niet bereiken
Niet vertellen van je eigen nu
Omdat ik er niet in leef
Toch wil ik een worp doen
Een lange afstandsworp
In tijd
In dagen
En hierbij zeggen dat ik nu
Nu dus
Aan je denk
Niet aan jou zelf
Maar aan het latere nu
Het nu waarin jij leest
Jazeker
Ik lees met je mee
In het nu van jou
Een lezer
Een eenzame lezer
Met wie ik dit lezen deel
In een nu van later
Ziehier mijn ik
Mijn denken mijn gevoel
Mijn hopen en weten
Mijn mede-leven
Ik bied je dit aan
Ik denk nu even over het nu waarin jij leeft
Een lezer
Jouw nu
En hoop
Ik hoop
Van hopen
-en laat mij niet alleen-
Dat omgekeerd
Jij
Diezelfde lezer
Die lieve lezer
Zou willen denken
Aan mij
De schrijver
Die hier als een razende tokkelt
In een nu
Dat mijn nu is
Dat leeft en beweegt
Dat helemaal rondom mij hangt
Als dikke mist
Een waas
Een vlaag
Dat dit nu
Dat ik koester
Dat ik ben
Dat ik meesleep
De duisternis van morgen
Van straks
In
Dat nu
Kan jij
Lieve lezer
Even pogen daarin te stappen
En mij even voor de geest te halen
En met mij de tijd van nu
Van dit schrijven
Van dit leven
Het nu van nu
Dat ik vrees te zullen verliezen
En inderdaad
Als jij dit leest
Zal ik het zijn verloren
Het zal geen nu meer zijn
Maar een ver verleden
Wat grappig ouderwets
Zoals elk verleden
Geplaatst en getemd
Niet wild en onblusbaar als het nu
Van nu
Van mijn
Dit
Schrijven
Wil jij mij die dienst bewijzen
En denken
Terugdenken
Aan hier
Aan mij
Om mij te redden
Inderdaad redden
Dat is het woord
Beste lezer
Wil jij mij redden
Bevrijden
Uit de eenzaamheid
Uit de angst en de twijfel
Die mij verscheurt en verlamt
Dit nu is een gevangenis
En weet
Nu je dit leest
Nu het voorbij is
Nu jij gevangen zit in je eigen nu
Een nu van later
Dat wij gevangenen zijn
Beiden gevangenen
En dat wij elkaar moeten steunen
Redden
Ja redden
Elk vanuit onze tijd
Vanuit ons nu
En als een dienst en wederdienst
Elkaar een knipoog toewerpen
Denken en terug denken
Jawel ik zit hier en schrijf
En weet dat jij leest
Voel mijn arm op de jouwe
Ik ben er
Ik ben bij je
Niet alleen makker
Je bent niet alleen
Hier ben ik
Naast je
Verward door tijd en ruimte
Maar hier en nu
Toch samen
Want wij horen samen
Onder deze letters
Samen
En wees gerust
Beste vriend
Dat ik naast je sta
Ik weet wat je doormaakt
Dat dit nu van later
Je verteert en opslokt
Dat je geen kant op kan
En daarom vraag ik
Om te kijken
Misschien zie je
In de verte
In de dagen
Die vervlogen
Een glimp nog
Van wat er was
Is geweest
En mooi
Om niet weer te keren
Misschien zie je me nog zitten
Ik die toen schreef
Dit boek
Deze letters tokkelde
En niet wist wat nog zal gebeuren
Tussen mijn en jouw nu
Wees verzekerd van mijn aandacht
Van mijn moment van stilstaan
Ik groet je
Over alles heen
Gegroet
Ik sta hier even stil bij jou
En je nu
Treur niet
Ween niet
We zijn samen
Eigenlijk voor altijd.